Một bộ Thiên Long Bát Bộ, là lịch sử kỳ ngộ của Đoàn Dự và Hư Trúc, nhưng cũng là lịch sử tan vỡ giấc mộng của Mộ Dung Phục. Từ hào quang “Nam Mộ Dung, Bắc Kiều Phong” cho đến vẻ thê lương của vị “vua giả” trên nấm mồ hoang, Mộ Dung Phục có thể coi là một cú rơi tự do khỏi đài thần thánh.
Cái dở của Mộ Dung Phục thì những ai quen thuộc truyện Kim Dung đều biết: chí lớn tài mọn, tâm cao tay thấp, nhãn quang hạn hẹp, khí độ nhỏ nhen, mục tiêu và thủ đoạn hỗn loạn, không biết nhìn người và dùng người… Những khuyết điểm này ai đọc sách xem phim cũng hiểu, không cần nhấn mạnh thêm.
Tuy nhiên, có một vấn đề sâu xa hơn ít khi được mổ xẻ kỹ: Tại sao những khiếm khuyết chết người này lại hình thành?
Hắn rõ ràng không ngu ngốc, thiên phú chẳng hề kém cạnh ai; từ nhỏ điều kiện giáo dục lại cực tốt, dù là văn trị hay võ công đều được gia tộc Mộ Dung dốc lòng bồi dưỡng. Một người được kỳ vọng là lãnh đạo trẻ tuổi của võ lâm, là “ánh sáng hy vọng” tương lai, tại sao sau này năng lực lại hổng nhiều chỗ đến thế, đụng đâu hỏng đó?
Thử đặt Mộ Dung Phục lên bàn cân so sánh với người cùng danh tiếng là Kiều Phong, nhìn vào quá trình trưởng thành của họ, bạn sẽ thấy sự khác biệt.
1. Có “Thầy” dạy dỗ và không có người dẫn dắt
Cả Kiều Phong và Mộ Dung Phục đều mồ côi cha từ sớm (thực chất là cha giả chết). Nhưng quỹ đạo trưởng thành sau đó lại hoàn toàn trái ngược.
Nhìn qua, ta cứ ngỡ Kiều Phong gian nan hơn, còn Mộ Dung Phục ưu việt hơn vì “ngậm thìa vàng”. Thực ra sai bét! Đó là bạn bị đánh lừa bởi vẻ ngoài “cẩm y ngọc thực”, “hầu hạ vây quanh” của họ Mộ Dung. Điều kiện trưởng thành của Kiều Phong ưu việt hơn nhiều.
Cái khổ của Kiều Phong chẳng qua là ăn cơm nhà nông vài năm. Ăn uống quan trọng, nhưng không quyết định bạn đi được bao xa. Cái gốc rễ là gì? Ai là thầy, ai là bạn, và bạn tiếp nhận được tố chất gì.
Kiều Phong được bồi dưỡng bởi hai “ê-kíp” hùng mạnh: Thiếu Lâm và Cái Bang. Học kiến thức hệ thống ở Thiếu Lâm, rèn luyện sự nghiệp ở Cái Bang. Hãy chú ý: hai tổ chức này đều có đặc điểm chung là bộ máy hoàn chỉnh, sư trưởng còn tại thế, đội ngũ tinh anh và dốc toàn lực truyền dạy.
Từng lời nói, cử động của tiểu Kiều Phong đều có vô số bậc tiền bối làm gương và uốn nắn. Dạy cái gì? Nói trắng ra là dạy cách làm việc và cách làm người. Ở Thiếu Lâm có Huyền Từ, Huyền Khổ; ở Cái Bang có Uông Kiếm Thông, Từ trưởng lão. Dù phong cách khác nhau, nhưng họ đều là những người lão luyện, là “mỏ neo” định hình nhân cách cho Kiều Phong.
Còn Mộ Dung Phục? Không ai dạy cả! Cha hắn “chết” từ lâu rồi!
Từ nhỏ hắn đã mang số mệnh của một ngôi sao, lên bìa tạp chí từ sớm với cái danh “Nam Mộ Dung”. Nhưng trong đời hắn, ai là Huyền Khổ? Ai là Uông Kiếm Thông? Không có ai cả! Chẳng có ai đóng vai trò người dẫn đường hay thị phạm, chỉ có một thần tượng tinh thần trống rỗng: “Cha ta”.
Một bên được uốn nắn bài bản, một bên tự bơi. Lớn lên, khoảng cách lộ rõ. Kiều Phong nhân cách kiện toàn, xử thế đắc thể; dù vẻ ngoài thô rạp hào sảng nhưng cử chỉ lại vững chãi, đường hoàng. Mộ Dung Phục vẻ ngoài nho nhã nhưng làm việc thường xuyên vượt quá giới hạn, thậm chí là lố lăng.
Đoàn Dự từng thầm chê Mộ Dung Phục: “Không ngờ con người thật của ngươi lại thô bạo thế này”. Cảm giác đó từ đâu ra? Ba chữ thôi: Thiếu giáo dục.
2. Quỹ đạo sự nghiệp: Thực chiến và lý thuyết suông
Dưới sự sắp xếp của Huyền Từ và Uông bang chủ, Kiều Phong gia nhập Cái Bang. Quá trình đó là: Đi lên từ cơ sở, rèn luyện đa vị trí, cọ xát tại tuyến đầu và được hỗ trợ bởi nguồn lực cấp cao.
Kiều Phong đi từ một đệ tử thấp nhất, tích lũy công trạng, “đánh quái lên cấp”. Đến khi uy tín lừng lẫy, võ công siêu quần, Uông bang chủ vẫn ra thêm 3 đề bài khó, bắt lập đủ 7 đại công rồi mới truyền chức Bang chủ. 10 năm ở Cái Bang là 10 năm đi từ người lính đến vị nguyên soái, kinh qua máu và lửa. Ở cấp cơ sở học được cách chịu khổ, ở cấp trung học được cách điều phối, lên cấp cao mới hình thành tư duy chiến lược.
Còn Mộ Dung Phục? Suốt ngày làm công tử ở Yến Tử Ổ! Nghe cung nữ hát ca, hưởng thụ sự trọng vọng ảo.
Khi cả hai cùng bước ra giang hồ, sự chênh lệch năng lực trở nên chói mắt:
Khả năng giao tiếp: Kiều Phong đoàn kết được quần chúng, từ đệ tử cấp thấp đến các trưởng lão đều nể phục. Ngay cả khi bị dồn vào đường cùng, anh vẫn có một dàn huynh đệ vào sinh ra tử. Mộ Dung Phục thì EQ cực thấp, nói chuyện với ai cũng gây gổ, ngay cả người hiền lành như Hư Trúc cũng không ưa nổi hắn.
Khả năng quyết sách: Kiều Phong quyết đoán, điều hành bang hội vạn người trơn tru. Mộ Dung Phục liên tục sai lầm: chọn nhầm bạn, đánh nhầm kẻ thù, đặt cược sai chỗ, cuối cùng tự đi vào ngõ cụt.
3. Đội ngũ cố vấn: Toàn “thánh chửi” và “thánh lì”
Nếu Mộ Dung Phục có một ê-kíp mạnh bù đắp cho cá nhân thì đã đành. Nhưng cha hắn để lại cho hắn những ai? “Tứ đại gia tướng” Đặng, Công Dã, Bao, Phong. Trong đó chỉ có Đặng Bách Xuyên là tương đối chín chắn nhưng cũng thiếu tầm nhìn xa. Ba người còn lại, kẻ thì hiếu chiến, người thì là “thánh khẩu nghiệp”, chuyên đi cà khịa giang hồ.
Đội ngũ này đi làm “Streamer” thì hợp, chứ phò tá thiếu chủ khởi nghiệp xây dựng đế chế thì đúng là chuyện hài. Cứ thử hỏi các bạn đang khởi nghiệp: Cho bạn 4 nhân sự như thế để đi làm vua, bạn có dám làm không?
Quách Tĩnh có Hoàng Dung, Trương Vô Kỵ có Triệu Mẫn và các anh hùng Minh Giáo, Lệnh Hồ Xung có Nhậm Doanh Doanh và các đại sư hỗ trợ. Còn Mộ Dung Phục? Bản thân đã kém, dàn cộng sự còn kém hơn, đại nghiệp thành sao nổi?
Một ví dụ vui cho dễ hiểu:
Hãy tưởng tượng một thiếu gia giàu có (như Vương Tư Thông chẳng hạn), nếu từ nhỏ cha đã mất tích, anh ta sống biệt lập trong biệt thự đến năm 30 tuổi, suốt ngày chỉ quanh quẩn với các nàng thơ và streamer. Đột nhiên bị đẩy ra quản lý một tập đoàn khổng lồ, bên cạnh chỉ có một “thánh đánh nhau” và một “thánh cãi lộn” để thực hiện giấc mơ đế vương.
Không “toang” mới là lạ!
Cha người ta còn ở đó cầm lái, dạy bảo tận tay mà con cái còn gây ra bao chuyện. Huống hồ như Mộ Dung Phục, từ nhỏ không ai quản, KPI lại khó gấp vạn lần (khôi phục quốc gia), thì kết cục điên dại cũng là điều dễ hiểu.